Spitzenkörper Print E-mail

2009

 

 
 
 

 

Spitzenkörper is een voortdurend veranderend kunstwerk geïnspireerd op schimmelgroei. Op een scherm groeit vanuit één punt een computermodel van een schimmel, de schimmeldraden vertakken zich door de ruimte terwijl het model langzaam draait. Omdat telkens andere parameters voor groei gebruikt worden is niet één visualisatie gelijk aan een vorige – zoals ook in de natuur iedere schimmel weer anders groeit. Als generatief kunstwerk focust Spitzenkörper op de esthetiek van groei en variatie.

 

Spitzenkörper is de wetenschappelijke naam voor een structuur in de schimmeldraad, dicht  bij het groeipuntje van de schimmel. De spitzenkörper bepalen mede de snelheid en richting van schimmelgroei, en spelen een rol bij sommige vormen van vertakking van de schimmeldraad. Het uitgangspunt van het werk Spitzenkörper is een precieze waarneming van de groei van schimmels. De visualisaties op het scherm worden gecreërd door een algoritme dat is gebaseerd op een mathematisch model van schimmelgroei. Spitzenkörper toont geen wetenschappelijke visualisaties, noch visualisaties van werkelijk bestaande schimmels, Spitzenkörper is juist een bouwdoos waarin de kunstenaar randvoorwaarden en limieten voor de groeiparameters bepaalt (zoals richting, snelheid en kans op vertakking). Het doel is te komen tot gevarieerde, aantrekkelijke 'schimmels' en tot een overtuigend beeld. Voor Koelink ligt het creatieve proces – naast de ontwikkeling van het concept, het programmeren en de samenwerking – in het afstemmen en fijn afregelen van deze parameters. Er is een schier oneindige variatie mogelijk: vrijheid binnen gestelde randvoorwaarden. Spitzenkörper refereert in dit opzicht niet alleen aan wetenschappelijke visualisaties, maar sluit ook nauw aan bij de algoritmische, generatieve computerkunst van bijvoorbeeld Casey Reas, Semiconductor of Driessens & Verstappen.


In de bouwdoos van Spitzenkörper ontwierp Koelink 15 verschillende ‘schimmels’, die met elkaar gekruist weer nieuwe ‘schimmels’ voortbrengen. Omdat de gekruiste schimmels 'steriel' zijn, zijn er 15 x14 x13 x12 x 11 x 10 x 9 x 8 x 7 x 6 x 5 x 4 x 3 x 2 x 1 mogelijke groeimodellen. Een toevalsgenerator bepaalt welke ‘schimmel’ wordt getoond. Er is geen spanningsboog, de ‘schimmels’ van Spitzenkörper ontwikkelen nergens naar toe, de groei kent geen gedefinieerd einddoel. Het tempo is pakkend en kan hypnotiserend zijn als je er lang naar kijkt, maar is tegelijk onnadrukkelijk zodat het uren in op de achtergrond kan draaien zonder hinderlijk de aandacht te trekken – de plek waar het permanent is geïnstalleerd vraagt om een dergelijke aanwezigheid. Omdat het beeld langzaam ronddraait worden de ruimtelijkheid en het ornamentele van het werk benadrukt. Het is deze ornamentele kracht van de groeiende schimmeldraden en de continue variatie die de beschouwer blijven fascineren. Spitzenkörper streeft naar een evenwicht tussen beeld en mentale toestand van de toeschouwer.


Koelink, die al in eerdere projecten de illusie van drie-dimensionaliteit (bijvoorbeeld in panoramafoto's) onderzocht, heeft ervoor gekozen om Spitzenkörper te realiseren voor het innovatieve 3D-scherm van Philips (de WowVX). Dit is het eerste voor de consumentenmarkt geproduceerde scherm dat een illusie van drie-dimensionaliteit opwekt door voor elke beeldpixel negen lenzen te plaatsen. De esthetiek van Spitzenkörper wordt door deze keuze deels bepaald (benadrukking van de ruimtelijkheid) en beperkt (qua beeldresolutie).


Spitzenkörper is ontwikkeld voor DSM en wordt permanent tentoongesteld in een multifunctionele ruimte die door medewerkers van DSM wordt gebruikt voor brainstormsessies, presentatie en reflectie. Het werk is tot stand gekomen in samenwerking met medewerkers van DSM die in gesprekken een grote fascinatie voor schimmels aan de dag legden, en niet zelden de nietige schimmel Aspergillus niger als een soort mascotte van het bedrijf beschouwden. (Begin 2007 publiceerden wetenschappers van DSM de complete volgorde van het genoom van de Aspergillus niger). Zowel het meest giftige, het oudste, het snelst groeiende als het meest uitgestrekte organisme in de levende natuur is een schimmel. DSM bezit een collectie van zo'n 60.000 verschillende schimmels, beheerd door de hoofd collectie Coen van der Weijden. Samen met hem en de principal scientist fermentation Hans de Hollander zocht Koelink naar een universele beschrijving van schimmelgroei die voor het Spitzenkörper gebruikt is.


Ontwikkeld in samenwerking met DSM
Permanent geïnstalleerd in product lounge DSM, Urmond
Software implementatie in samenwerking met V2_Lab Rotterdam / David Jonas

 

Tekst Arie Alena, 2009